Ondanks fel verzet van onafhankelijke experts auteursrecht en allerlei belangen- en consumentenorganisaties stemde het Europees parlement op donderdag 23 april '09 voor een voorstel van Europees commissaris Charlie McCreevy om de beschermingstermijn voor geluidsopnamen voor producenten en uitvoerende kunstenaars te verhogen.

Uit internationale mailinglijsten blijkt dat tijdens de discussie in het Parlement oorspronkelijk 222 'MEP's' (EP-leden) tegen dit voorstel waren. Aan de uiteindelijke stemming ging nog zeer veel lobbywerk vooraf. Finaal stemde het Europees parlement - 317 voor, 178 tegen en 37 onthoudingen - voor een verlenging van de huidige 50 jaar naar 70 jaar. De Europese Commissie had oorspronkelijk een verlenging tot 95 jaar gevraagd. De EU-lidstaten hebben nu 2 jaar om de richtlijn om te zetten naar nationale wetgeving.

Het voorstel kwam er omdat naburige rechten voor uitvoerende kunstenaars (bijvoorbeeld sessiemuzikanten) op populaire muziek uit de jaren '60 weldra zouden vervallen. De Commissie wou met een verlenging van de beschermingsduur de 'pensioeninkomsten' van deze groep kunstenaars garanderen. In de praktijk zullen vooral de grote platenmaatschappijen en enkele supersterren extra inkomsten uit de nieuwe maatregel halen. De (her)gebruikers van die muziekopnames (consumenten, artiesten, bibliotheken, archieven, ...) wacht bovendien een lange, moeizame en vooral inefficiënte zoektocht naar alle mogelijke rechthebbenden om toestemming te vragen en vergoedingen te regelen.

De gewone artiest zal allicht weinig voordeel halen uit deze verlenging. Zij hebben hun rechten veelal afgestaan aan de platenfirma's. De fundamentele vraag blijft hoe een goed werkende 'use-it-or-lose-it'-clausule geïntegreerd kan worden die wel degelijk rekening houdt met een degelijke vergoeding voor de uitvoerder en niet enkel met de belangen van de muziekindustrie. Hoe bekomen dat respect - zo nodig om een geloofwaardig systeem rond Intellectueel Eigendomsrecht te handhaven - niet zomaar betekent dat de zakken van de consument geplunderd worden? En zaagt de Europese Commissie met deze verlenging niet de poten van onder haar eigen prestigieuze project Europeana?

"De Vlaamse bibliotheken, archieven en documentatiecentra - vertegenwoordigd door hun belangenorganisaties VVBAD, VOWB (wetenschappelijke bibliotheken) en Bibnet (openbare bibliotheken) - betreuren ten zeerste de beslissing van het Europees Parlement om het auteursrecht op geluidsopnamen te verlengen van 50 tot 70 jaar. Deze beslissing hypothekeert erfgoed- en digitaliseringsprojecten en belemmert artistiek hergebruik".

Deze verlenging komt voor België bovenop het vonnis van het Grondwettelijk Hof over muziekpartituren. Dit heeft direct invloed op de hogescholen die conservatoria herbergen en op het Lemmensinstituut. Deze dienen nu erg dure licentieovereenkomsten af te sluiten (tot 7 euro per student, excl. BTW) om de nodige kopieën te mogen maken uit partituren van componisten die nog geen 70 jaar overleden zijn.

Niet alleen de bibliotheken, archieven en documentatiecentra verzetten zich tegen deze uitbreiding van het auteursrecht. Ook de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) en de Vlaamse hogescholenraad (VLHORA) spraken zich daar al tegen uit.

De verlenging tot 70 jaar wordt gekoppeld aan een aantal voorwaarden. De producenten worden verplicht om jaarlijks minimaal 20% van hun meerinkomsten die ze via de verlenging krijgen te storten aan een fonds. Dit fonds is bedoeld voor sessiemuzikanten die hun rechten opgaven toen ze het contract voor hun optreden tekenden. Tevens wil het Parlement uitvoerende kunstenaars de mogelijkheid bieden hun contracten 50 jaar na de eerste opname te heronderhandelen.

Het Parlement vraagt echter ook aan de Commissie om de behoefte te onderzoeken naar een verlenging van de beschermingstermijn voor de rechten van uitvoerende kunstenaars en producenten in de audiovisuele sector. Het gevaar bestaat dus dat de vorige week goedgekeurde verlenging een opstapje voor een algemene verlenging van beschermingstermijnen zal betekenen, met alle gevolgen voor consumenten, bibliotheken en archieven.

Volgens de krant De Morgen kant alvast federaal minister van Economie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) zich tegen het voorstel. Ook CD&V, Groen! en SP.A zijn tegen. Behalve België stemden afgelopen donderdag nog een aantal andere - vooral kleine - EU-lidstaten tegen het voorstel van de Europese Commissie. Het voorstel wordt nu doorgeschoven naar de Europese Ministerraad van 22 mei waar voorlopig Slovenië, Denemarken, België, Nederland, Zweden, Oostenrijk, Finland, Roemenië, Slovakije en Portugal een nipte blokkeringsminderheid kunnen vormen.

Een Engels forum inzake muziek copyright roept inmiddels op om de krachten te bundelen en de betrokken overheden te benaderen om alsnog de stemming in de Europese Ministerraad te beïnvloeden:

"While the lobbying of powerful vested interests pushed the proposal through, the widespread condemnation in the press, among stakeholders, and in the European Parliament shows that our argument has been won in the eyes of the public and that Europe must create balanced and fair copyright if it wants a system fit for purpose in the 21st century.
We know that many of you wrote to your MEPs in the run up to plenary and for that we thank you. We also remind you that you can have your say on MEPs in the European elections in June and will be releasing a full roll call of the of votes when we obtain it."

De laatste weken werden we als het ware overspoeld door berichten over de zogenaamde 'online piraterij'. Eerst was er de rechtszaak tegen Pirate Bay. Die populaire website biedt aan zijn miljoenen gebruikers een platform om gratis muziek, films en computerspellen te delen. De vier oprichters ervan kregen in Zweden een gevangenisstraf en een zware geldboete opgelegd.

Een week voordien was er in Frankrijk heel wat te doen om de zogenaamde "three-strikes-and you're-out" wet. Die was er bijna doorgekomen op aansporen en met grote steun van president Sarkozy - gehuwd met een muzikante. De wet zou elke illegale downloader bannen van het internet. Een overeenkomst met de industrie zou de internet providers moeten in staat stellen toegang te verbreken voor eenieder die hiervoor in aanmerking komt. Het gaat hier duidelijk om de interpretatie van wat illegaal is.

In eigen land bleek uit een studie uitgevoerd door de Karel de Grote-hogeschool - in opdracht van de Belgian Anti-piracy Federation (BAF), de Business Software Alliance (BSA) en SABAM - dat negentig procent (!) van de Belgische studenten films, games en muziek download. In bijna tweederde van de gevallen gebeurt dit illegaal. Voor filmbestanden loopt het aandeel illegaal verkregen kopieën zelfs op tot 79 procent.

Het tijdschrift P-magazine ten slotte beschuldigde vorige week de P-Man - een K.U.Leuvencampagne om de plagiaatproblematiek onder de aandacht van studenten te brengen - ervan een logo te gebruiken dat teveel op dat van haarzelf zou lijken.

Van maandag 27 tot woensdag 29 april vindt in de Centrale Bibliotheek K.U.Leuven (Ladeuzeplein) en in de Université catholique de Louvain (UCL) de tweejaarlijkse ministeriële top plaats over de opvolging van het Bolognaproces in het hoger onderwijs. Deze 2009-Bolognaconferentie staat in het teken van het tien jaar geleden ondertekende Bologna-akkoord waarmee het hoger onderwijs in Europa grondig hertekend werd.

Onderwijsministers uit 46 Europese landen en regio's - bijgestaan door zo'n 450 ambtenaren - evalueren het proces en zetten bakens uit voor wat vanaf 2010 in de Europese Hogeronderwijsruimte dient te gebeuren.

Academic Earth verzamelt en ontsluit videocolleges van Berkeley, Harvard, MIT, Princeton, Stanford en Yale met als doel 'iedereen op aarde toegang te geven tot full video colleges en lezingen van vooraanstaande lectoren'. Vrijwel alle onderwerpsgebieden zijn hierop terug te vinden. De layout is verfrissend en zeer overzichtelijk, en ook de beeldkwaliteit is prima. Tevens is bij elk filmpje een feedback optie voorzien zodat gebruikers vragen kunnen stellen, hun opinie neerschrijven of bugs signaleren.

In de bekende Londense Blackwell boekhandel Charing Cross Road werd op vrijdag 24 april een opmerkelijke boekdrukmachine voorgesteld: de Espresso Book Machine. De keuze voor deze naam suggereert dat een boek drukken even vlot kan verlopen als het zetten van een kop koffie.

Volgens producent On Demand Books - die de machine eerder al uitbracht in de Verenigde Staten, Canada, Australië en Egypte - zal dit apparaat 'de grootste verandering in de boekdrukkunst betekenen sinds Gutenberg meer dan 500 jaar geleden de drukpers uitvond'. Deze machine drukt en bindt immers paperbacks on demand in zowat 5 minuten 'terwijl u wacht'. In de nabije toekomst zullen klanten ook zulke boeken online kunnen bestellen. De momenteel circa 500.000 beschikbare titels bestaan veelal uit werken in publiek domein, maar de ambitie reikt op termijn tot 'any novel, manual, journal or academic title, no matter how old or new'.

Time Magazine rekende dit apparaat tot de 'uitvindingen van het jaar 2007'.